مجله خبری ترنج
تاثیر آب بر طعم قهوه؛ همان قهوه با دو آب متفاوت
همان قهوه همیشگی را خریده اید، آسیاب و دستگاه هم تغییری نکرده، اما فنجان امروز طعم دیگری دارد؟ شاید تلخی بیشتر شده، ترشی تیزتری احساس می کنید یا عطر قهوه مثل قبل واضح نیست. معمولا در چنین موقعیتی، اولین متهم دانه قهوه است. بعد هم سراغ آسیاب و تنظیمات دستگاه می رویم. اما یک عامل مهم، اغلب از بررسی جا می ماند: آبی که با آن قهوه درست می کنیم.
آب فقط وسیله ای برای خیس کردن پودر قهوه نیست. ترکیبات موجود در آن می توانند بر عصاره گیری و برداشت ما از طعم اثر بگذارند. به همین دلیل، یک قهوه با دو آب متفاوت، ممکن است دو تجربه متفاوت ایجاد کند؛ حتی اگر هر دو آب شفاف و برای نوشیدن مناسب باشند.
بهترین آب برای قهوه، لزوما گران ترین آب بطری یا آبی با کمترین املاح نیست. انتخاب مناسب باید هم به طعم نوشیدنی کمک کند و هم با توصیه سازنده دستگاه هماهنگ باشد. در این راهنما بررسی می کنیم آب چگونه طعم قهوه را تغییر می دهد و چطور پیش از تعویض دانه یا خرید تجهیزات، نقش آن را در خانه بسنجیم.
چرا آب روی طعم قهوه تاثیر می گذارد؟
هنگام تهیه قهوه، آب با پودر تماس پیدا می کند و بخشی از ترکیبات آن را وارد نوشیدنی می کند. اما آب آشامیدنی فقط از مولکول های آب تشکیل نشده است؛ مقدار و نوع مواد حل شده در آن نیز اهمیت دارد.
ممکن است دو آب از نظر ظاهر یکسان باشند، اما ترکیب معدنی متفاوتی داشته باشند. این تفاوت همیشه هنگام نوشیدن آب به تنهایی واضح نیست، ولی می تواند در فنجان قهوه آشکار شود. پژوهش منتشرشده در مجله علوم غذا نیز تاثیر ترکیب آب بر ویژگی های حسی قهوه دم شده را بررسی کرده است.
البته آب تنها عامل تعیین کننده نیست. نوع دانه، درجه رست، آسیاب، مقدار پودر و روش تهیه همچنان مهم هستند. اگر قهوه با سلیقه شما هماهنگ نباشد یا عصاره گیری درست انجام نشود، تغییر آب قرار نیست همه مشکلات را حل کند.
برای بررسی درست، باید آب را به فهرست متغیرها اضافه کنید. یعنی به جای اینکه هر تفاوت طعمی را به کیفیت محصول نسبت دهید، ببینید آیا منبع آب، فیلتر یا شرایط نگهداری آن تغییر کرده است یا نه.
سختی آب، قلیائیت و TDS چه تفاوتی دارند؟
وقتی درباره آب مناسب قهوه جستجو می کنید، معمولا با چند اصطلاح روبه رو می شوید. لازم نیست برای تهیه قهوه در خانه متخصص شیمی شوید، اما شناخت تفاوت این مفاهیم از تصمیم های اشتباه جلوگیری می کند.
سختی آب چیست؟
سختی آب عمدتا به مقدار کلسیم و منیزیم مربوط است. این مفهوم با «مجموع تمام املاح» یکسان نیست. بنابراین اگر دستگاهی عدد مواد محلول آب را نشان می دهد، نباید بدون بررسی آن عدد را معادل سختی بدانید.
سختی برای نگهداری دستگاه نیز اهمیت دارد، اما صرفا از روی زیاد یا کم بودن آن نمی توان طعم دقیق فنجان را پیش بینی کرد. ترکیب آب باید در کنار دیگر ویژگی های آن بررسی شود.
قلیائیت آب چیست؟
قلیائیت به توانایی آب برای خنثی کردن اسید مربوط است و با عدد pH یکسان نیست. در بحث قهوه، این ویژگی می تواند بر نحوه احساس اسیدیته اثر بگذارد. انجمن قهوه تخصصی نیز در بررسی آب و اسیدیته، بر اهمیت قلیائیت تاکید کرده است.
به زبان ساده، ممکن است یک آب بخشی از ویژگی ترش و میوه ای قهوه را کمتر نمایان کند و آب دیگر اجازه دهد آن ویژگی واضح تر احساس شود. این تفاوت لزوما به معنی بهتر بودن همیشگی یکی از آنها نیست؛ تعادل فنجان و سلیقه شما هم اهمیت دارد.
عدد TDS چه چیزی را نشان می دهد؟
TDS به مجموع مواد جامد محلول اشاره دارد. دستگاه های خانگی رایج، معمولا آن را از روی هدایت الکتریکی برآورد می کنند. این عدد می تواند برای مقایسه اولیه کاربرد داشته باشد، اما نمی گوید هر کدام از مواد محلول دقیقا چه هستند.
دو آب با TDS مشابه، لزوما سختی، قلیائیت و عملکرد طعمی یکسان ندارند. بنابراین دنبال کردن یک عدد، بدون شناخت ترکیب آب، راه مطمئنی برای رسیدن به قهوه بهتر نیست. چارچوب آب انجمن قهوه نیز سختی، قلیائیت و pH را به عنوان ویژگی های جداگانه بررسی می کند.
| اصطلاح | توضیح ساده | چیزی که نباید از آن نتیجه بگیریم |
|---|---|---|
| سختی | عمدتا مرتبط با کلسیم و منیزیم | معادل تمام املاح آب نیست |
| قلیائیت | توانایی خنثی کردن اسید | همان pH نیست |
| TDS | مجموع مواد محلول یا برآورد آن | به تنهایی ترکیب و کیفیت آب را مشخص نمی کند |
| pH | شاخص اسیدی یا قلیایی بودن | به تنهایی طعم نهایی قهوه را تعیین نمی کند |
آب شیر، تصفیه شده یا بطری؛ کدام برای قهوه بهتر است؟
پاسخ به شرایط آب و ابزار تهیه شما بستگی دارد. نام یک گروه، به تنهایی برای انتخاب کافی نیست. همان طور که تمام قهوه های عربیکا یک طعم ندارند، تمام آب های بطری یا تصفیه شده هم ترکیب یکسانی ندارند.
آب شیر؛ قابل بررسی، نه قابل رد کردن با یک حکم کلی
کیفیت و ترکیب آب شبکه در مناطق مختلف متفاوت است. حتی تجربه دو خانه در یک شهر هم ممکن است به دلیل تاسیسات ساختمان، مخزن و شرایط نگهداری یکسان نباشد. به همین دلیل نمی توان گفت آب شیر همیشه بهترین یا همیشه بدترین انتخاب است.
اگر آب آشامیدنی خانه شما بو یا طعم مشخصی دارد، این موضوع را در بررسی قهوه جدی بگیرید. همچنین توصیه سازنده دستگاه درباره سختی و فیلتر را بخوانید. مناسب بودن برای نوشیدن، به تنهایی به معنی بهترین بودن برای طعم قهوه یا نگهداری دستگاه نیست.
آب تصفیه شده؛ نوع تصفیه اهمیت دارد
عبارت «آب تصفیه شده» اطلاعات کاملی درباره نتیجه نمی دهد. فیلترهایی با فناوری و هدف متفاوت وجود دارند؛ بعضی بیشتر بر کاهش بو و طعم تمرکز می کنند و بعضی ترکیب معدنی را نیز به شکل قابل توجهی تغییر می دهند.
برای انتخاب، مشخصات سیستم و وضعیت نگهداری آن را بررسی کنید. از نام «تصفیه» نتیجه نگیرید که آب خروجی حتما برای هر اسپرسوسازی مناسب است. تعویض فیلترها و سرویس سیستم را نیز مطابق راهنمای سازنده انجام دهید.
آب بطری؛ قیمت بیشتر تضمین طعم بهتر نیست
آب بطری می تواند برای مقایسه خانگی یک گزینه کاربردی باشد، اما صرف بطری بودن مزیت قطعی ایجاد نمی کند. اطلاعات روی برچسب، در صورت درج، به شناخت بهتر محصول کمک می کند.
اگر می خواهید آب جدیدی امتحان کنید، ابتدا مقدار کمی تهیه کنید. نتیجه را با همان قهوه و دستور قبلی بسنجید. خرید حجم زیاد پیش از مقایسه، ممکن است فقط هزینه شما را بیشتر کند.
آب مقطر و بسیار کم املاح؛ انتخاب خودکار برای اسپرسوساز نیست
گاهی تصور می شود هرچه املاح کمتر باشد، هم قهوه بهتر می شود و هم دستگاه کمتر آسیب می بیند. این نتیجه گیری عمومی درست نیست.
برویل در راهنمای برخی مدل ها استفاده از آب بدون املاح یا مقطر را توصیه نمی کند، چون می تواند بر طعم و عملکرد دستگاه اثر بگذارد. بنابراین برای اسپرسوساز، راهنمای همان مدل را مبنا قرار دهید و توصیه یک دستگاه را به همه ابزارها تعمیم ندهید.
از کجا بفهمیم آب در طعم نامطلوب قهوه نقش دارد؟
هیچ طعم مشخصی به تنهایی ثابت نمی کند که آب عامل اصلی است. ترشی، تلخی یا کم جان بودن فنجان می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. با این حال، چند موقعیت ارزش بررسی دارند.
اگر همان بسته قهوه را با روش مشابه در دو محل تهیه کرده اید و نتیجه متفاوت بوده، آب یکی از متغیرهای قابل بررسی است. البته دستگاه، آسیاب و شیوه تهیه نیز باید مقایسه شوند؛ تفاوت میان خانه و کافه را نمی توان فقط به آب نسبت داد.
اگر پس از تعویض فیلتر یا تغییر منبع آب، طعم قهوه عوض شده است، این هم نشانه ای برای شروع بررسی است. در چنین شرایطی، پیش از تغییر همزمان آسیاب و دانه، یک مقایسه کنترل شده انجام دهید.
همچنین مخزن، کتری و ابزارها را فراموش نکنید. آبی که از منبع مناسبی می آید، اگر در ظرف نامناسب نگهداری شود یا با تجهیزات کثیف تماس داشته باشد، شرایط اولیه خود را حفظ نمی کند.
آزمایش خانگی: یک قهوه را با دو آب مقایسه کنید
برای این آزمایش به خرید دستگاه جدید نیاز ندارید. یک ابزار دمی که با آن آشنا هستید، ترازو و دو آب آشامیدنی متفاوت کافی است. این روش یک آزمایش آزمایشگاهی نیست، اما می تواند نشان دهد آیا تغییر آب برای ذائقه شما تفاوت محسوسی ایجاد می کند یا نه.
مرحله اول: دو آب را مشخص کنید
آب همیشگی خود را در کنار یک گزینه دیگر قرار دهید. هر دو باید برای نوشیدن مناسب باشند. نام یا منبع آنها را یادداشت کنید و از ظرف های تمیز و بدون بوی باقی مانده استفاده کنید.
برای مقایسه در اسپرسوساز، ابتدا سازگاری هر دو آب با دستگاه را بررسی کنید. اگر هدف فقط سنجیدن تفاوت طعم است، استفاده از ابزار دمی می تواند اجرای مقایسه را ساده تر کند.
مرحله دوم: قهوه و آسیاب را ثابت نگه دارید
از یک بسته قهوه و یک درجه آسیاب استفاده کنید. مقدار پودر را برای هر دو نوبت وزن کنید. برای مثال، اگر دستور همیشگی شما ۱۵ گرم قهوه و ۲۵۰ گرم آب است، هر دو نوبت را با همین مقدار آماده کنید.
این اعداد فقط نمونه ای برای ثابت نگه داشتن شرایط هستند و دستور اجباری برای تمام قهوه ها محسوب نمی شوند. مهم این است که دو نوبت از نظر مقدارها با هم قابل مقایسه باشند.
مرحله سوم: روش تهیه را تغییر ندهید
دمای شروع، ابزار، فیلتر، شیوه ریختن آب و زمان بندی را تا حد ممکن یکسان نگه دارید. اگر فقط یک ابزار دارید، پیش از نوبت دوم آن را تمیز کنید و شرایط شروع را دوباره تنظیم کنید.
هدف این است که آب، متغیر اصلی آزمایش باشد. اگر برای فنجان دوم آسیاب را هم تغییر دهید، دیگر نمی دانید تفاوت نتیجه از کدام عامل آمده است.
مرحله چهارم: در دمای مشابه بچشید
فنجان اول را وقتی خیلی داغ است با فنجان دوم که خنک شده مقایسه نکنید. در دمای مشابه، به عطر، شدت ترشی، تلخی، تعادل و طعم باقی مانده توجه کنید.
اگر امکان دارد، از فرد دیگری بخواهید فنجان ها را بدون گفتن نوع آب جابه جا کند. این کار کمک می کند انتظار قبلی شما درباره آب گران تر یا تصفیه شده، کمتر روی قضاوت اثر بگذارد.
مرحله پنجم: نتیجه را دوباره بررسی کنید
اگر یکی را ترجیح دادید، مقایسه را در نوبتی دیگر تکرار کنید. یک بار آزمایش برای ساختن قانون عمومی کافی نیست. اگر تفاوت مشخصی احساس نکردید، لازم نیست برای تغییر آب هزینه بیشتری کنید؛ شاید عوامل دیگر برای نتیجه فعلی شما مهم تر باشند.
انتخاب آب برای اسپرسوساز چه تفاوتی دارد؟
در اسپرسوساز، علاوه بر طعم باید به نیاز دستگاه هم توجه کنید. توصیه مربوط به سختی، فیلتر، تنظیمات و رسوب زدایی را از دفترچه همان مدل بخوانید.
برویل در راهنمای پشتیبانی خود نیز تاکید می کند که انتخاب آب به مدل دستگاه و سختی محلی بستگی دارد. اگر دستگاه نوار سنجش سختی دارد، آب مورد استفاده را مطابق دستور آزمایش کنید و تنظیم مربوط را انجام دهید.
وجود فیلتر به معنی بی نیاز شدن از نگهداری نیست. همچنین نباید برای جبران آب نامناسب، رسوب زدایی را با مواد یا فاصله های دلخواه انجام دهید. برنامه نگهداری باید با شرایط مصرف و راهنمای سازنده هماهنگ باشد.
اگر قصد تغییر آب دارید، ابتدا انتخاب سازگار با دستگاه را مشخص کنید و سپس طعم را مقایسه کنید. در این مرحله می توانید مقدار پودر و خروجی را ثابت نگه دارید و در صورت نیاز، آسیاب را با تغییرهای کوچک تنظیم کنید.
برای قهوه ترک، موکاپات و قهوه فوری هم آب مهم است؟
تاثیر آب فقط به اسپرسو محدود نمی شود. در روش های دیگر نیز آب بخشی از نوشیدنی است، اما بهتر است نتیجه را در همان روش تهیه خودتان بسنجید.
برای موکاپات، هنگام مقایسه آب، مقدار آب، نحوه پر کردن سبد و حرارت را ثابت نگه دارید. برای قهوه ترک نیز ظرف، مقدار پودر و روش گرم کردن را تغییر ندهید. اگر چند عامل همزمان عوض شوند، نتیجه درباره آب روشن نخواهد بود.
در قهوه فوری، مرحله عبور آب از بستر دانه وجود ندارد، اما آب همچنان پایه نوشیدنی است. اگر از محصولات قهوه گلد استفاده می کنید، مقایسه را با مقدار ثابت پودر و آب و مطابق دستور محصول انجام دهید.
آب مناسب، جای انتخاب درست قهوه را نمی گیرد
گاهی قهوه کاملا درست تهیه شده، اما با ذائقه شما هماهنگ نیست. اگر طعم میوه ای را دوست ندارید، تغییر آب نباید تنها راه شما برای قابل قبول کردن محصول باشد. بهتر است در خرید بعدی، مشخصات طعمی مناسب تری انتخاب کنید.
در بازرگانی قهوه ترنج می توانید برای خرید قهوه عربیکا یا خرید قهوه روبوستا، گزینه ها را بر اساس ویژگی محصول و روش تهیه مقایسه کنید. فقط به درصد ترکیب توجه نکنید؛ نوع دستگاه، آسیاب و طعم دلخواه خود را هم مشخص کنید.
اگر به تجربه خاستگاه های مختلف علاقه دارید، محصولات قهوه تک خاستگاه را بررسی کنید. برای نمونه، قهوه عربیکا پرو اسکرین ۲۰ را می توانید در وزن کمتر امتحان کنید تا پیش از خرید حجم بالاتر، با نتیجه فنجان آشنا شوید.
هنگام سفارش از بازرگانی قهوه ترنج، انتخاب آسیاب متناسب با ابزار را جدی بگیرید. یک قهوه مناسب با آسیاب اشتباه، حتی با آب دلخواه شما هم ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد. بهتر است دانه، آسیاب، آب و دستور تهیه را به عنوان اجزای یک تجربه واحد بررسی کنید.
سوالات متداول درباره آب مناسب قهوه
آیا آب معدنی همیشه از آب شیر بهتر است؟
خیر. ترکیب آب، شرایط محل و سازگاری با دستگاه اهمیت دارند. قیمت یا بطری بودن به تنهایی نشان نمی دهد کدام گزینه فنجان خوش طعم تری برای شما می سازد.
آیا کمترین TDS بهترین انتخاب است؟
خیر. TDS به تنهایی ترکیب آب را مشخص نمی کند. دو آب با عدد مشابه هم می توانند ویژگی های متفاوت داشته باشند. برای اسپرسوساز، توصیه سازنده درباره آب را نیز رعایت کنید.
آیا ترشی قهوه حتما از آب است؟
خیر. ویژگی دانه، آسیاب و عصاره گیری هم می توانند موثر باشند. آب را با ثابت نگه داشتن دیگر عوامل مقایسه کنید تا بررسی شما قابل اعتمادتر شود.
آیا با تغییر آب باید آسیاب را هم تغییر دهیم؟
در آزمایش اولیه بهتر است آسیاب ثابت باشد تا اثر آب را بهتر بسنجید. پس از انتخاب آب مناسب، اگر فنجان نیاز به تنظیم دارد، تغییرهای کوچک و مرحله ای انجام دهید.
آیا برای قهوه خانگی به آب تخصصی و تجهیزات گران نیاز داریم؟
برای شروع، خیر. بررسی آب فعلی، مطالعه راهنمای دستگاه و یک مقایسه ساده می تواند اطلاعات مفیدی بدهد. خرید تجهیزات بیشتر زمانی منطقی است که نیاز مشخصی پیدا کرده باشید.

